Kennedy (solda) ve McNamara

Vietnam Savaşı sırasında ABD Savunma Bakanı olarak görev yapan, daha doğrusu savaşın başlıca mimarlarından biri olan Robert S. McNamara 93 yaşında Washington’daki evinde uykusunda yaşamını yitirdi.

1916 yılında doğan McNamara, Ford otomobil şirketinin genel müdürü iken 1961 yılında John F. Kennedy’nin isteği üzerine Savunma Bakanlığı görevine getirildi. Göreve geldiği ABD’nin Vietnam’da topu topu 500 kadar askeri bulunuyordu. ABD’nin üstün teknolojisinin Vietnamlı gerillaları eninde sonunda yenilgiye uğratacağını düşünen McMamara’nın yanıldığını anlaması ne yazık ki çok uzun yıllar aldı.

Geçen yıllarla birlikte ABD’nin zafer kazanmasının olanaksız olduğunu anlayan McNamara, yeni başkan Lyndon Johnson’dan Kuzey Vietnam’ın bombalanmasının durdurulmasını ve artık Vietnam’a asker gönderilmemesini teklif etti. İstekleri kabul edilmeyince 1968 yılında istifa etti.

Yalnız artık herşey için oldukça geç sayılırdı. McNamara istifa ettiğinde Vietnam’daki ABD askeri sayısı çoktan 500.000’i aşmıştı. Savaş sona erdiğinde ise 52.000 ABD askeri, 2.000.000 sivil ve vatanı için savaşan 1.000.000 Vietkong gerillası artık hayatta değildi.

McNamara oğlunun bile kendisini protesto etmesine neden olan Vietnam Savaşı hakkındaki düşüncelerini anlatmayı uzun yıllar boyunca reddeti. Soğuk Savaş sona erdikten sonra ise “Vietnam Trajedisi ve Dersleri” adlı anılarında büyük bir utanç içinde yaptıklarının hata olduğunu itiraf etti.

Türk insanı McNamara’yı ayrıca dünyayı nükleer bir savaşın eşiğine kadar getiren füze krizi ile de anamsayacak. NcMamara, 1962 yılında ABD ile Sovyetler Birliği arasında Küba’daki nükleer başlıklı füzeler yüzünden doğan krizde yem olarak Türkiye’yi kullanarak Sovyetler Birliği’nin Küba’daki nükleer başlıkları geri çekmesini sağlamıştı. Eğer McNamara’nın planında ufak bir sapma olsaydı Türkiye kendisiyle hiçbir ilgisi olmayan bir kriz yüzünden belki de Japonya’nın ardından nükleer bomba atılan dünyadaki ikinci ülke olacaktı. McNamara uykusunda, hiç acı çekmeden yaşama gözlerini yumdu. Peki ya napalm bombaları altında bedenleri kavrularak, can çekişe çekişe ölen milyonlarca Vietnamlı? Sonradan pişman olup, yaptıklarının hata olduğunu utanç içinde itiraf etse bile, biz de değer Üçüncü Dünya ülkelerinin halkları gibi onu hiç iyi anımsamayacağız.